የቦነስ ሮልኦቨር ውል ምንድን ነው - ሙሉ አጠቃላይ ማብራሪያ እና ጠቃሚ ምክሮች ለተጫዋቾች

ባለፉት ወራት በርካታ የቤቲንግ ተጠቃሚዎች ጥያቄ ሲያነሱ ሰምቻለሁ፦ "ቦነስ ወሰድኩ፣ ገንዘቤን ግን ማውጣት አልቻልኩም" የሚል። ይህ ቅሬታ በአዲስ አበባም ሆነ በክልል ከተሞች ካሉ ተጫዋቾች ደጋግሞ የሚነሳ ጉዳይ ነው። ችግሩ ብዙ ጊዜ ከማጭበርበር ሳይሆን ከግንዛቤ ማነስ ይመነጫል። የእንኳን ደህና መጣችሁ ቦነስ ስንቀበል ከሱ ጀርባ ያለውን ውል ሳናነብ እናልፋለን፣ በኋላ ግን ገንዘብ ማውጣት ስንሞክር እንደናደድ እንሆናለን።

ሮልኦቨር ምንድን ነው

ቦነስ ማለት ነጻ ገንዘብ ማለት አይደለም። አብዛኞቹ የቤቲንግ ኩባንያዎች "ውሎች እና ሁኔታዎች" በሚል ስር የሚደብቁት አንድ ቁልፍ ነገር አለ፣ ይህም ሮልኦቨር ወይም የቦነስ ውርርድ ሁኔታ ይባላል። ለምሳሌ 500 ብር ቦነስ ብትቀበል እና ውሉ 5 እጥፍ ካለ፣ ያንን 500 ብር ቦነስ ገንዘብ ማውጣት ከመቻልህ በፊት 2,500 የኢትዮጵያ ብር ውርርድ ማድረግ አለብህ ማለት ነው። ይህ ቁጥር በገበያው ውስጥ ከ3x እስከ 10x ውርርድ ብዜት ይደርሳል፣ እና ልዩነቱ በጣም ትልቅ ነው። 3 እጥፍ ሮልኦቨር ላለው ቦነስ በአንጻራዊነት ቀላል ሆኖ ገንዘቡን ማውጣት ይቻላል፤ 10 እጥፍ ሲሆን ግን ብዙ ተጫዋቾች ከመድረሳቸው በፊት ሂሳባቸው ባዶ ይሆናል።

ይህ ደግሞ ለምን አስፈላጊ ነው? ኩባንያዎቹ ቦነስ ሲያስተዋውቁ "100% ቦነስ እስከ 1000 ብር" ብለው በትልቅ ፊደል ያሳያሉ። ነገር ግን ሮልኦቨሩን፣ የጊዜ ገደቡን፣ ወይም ቦነሱ ተግባራዊ የሚሆንባቸውን ጨዋታዎች በትንሽ ፊደል ወይም ተጨማሪ ገጽ ላይ ይደብቃሉ። 1xBet እና SportyBet የመሳሰሉ በኢትዮጵያ ገበያ የሚታወቁ የስፖርት ውርርድ ጣቢያዎች ላይም ተመሳሳይ ልማድ ተስተውሏል፣ ስለዚህ የትኛውም ኩባንያ ቦነስ ከመቀበልህ በፊት ሙሉ ውሉን ማንበብ የግድ ነው።

ድብቅ የማውጣት ገደቦችን መጠንቀቅ

ከሮልኦቨር ባሻገር ሌላው ተጫዋቾችን የሚያደናግር ጉዳይ የገንዘብ ማውጣት ገደብ ነው፣ ማለትም ከቦነስ ማሸነፍ የሚቻለውን ከፍተኛ መጠን መገደብ። ለምሳሌ ቦነስህን በመጠቀም 20,000 ብር ብታሸንፍ እንኳ፣ ውሉ ላይ "ከቦነስ የተገኘ ትርፍ ከ2,000 ብር በላይ አይወጣም" የሚል ካለ፣ ቀሪውን ገንዘብ ማጣት ማለት ነው። ይህ ችግር በኢትዮጵያ ብቻ ሳይሆን በመላው አፍሪካ ገበያ ተደጋግሞ የሚነሳ የተጠቃሚ ቅሬታ ነው። ተጫዋቾች ብዙ ጊዜ ይህን ገደብ የሚያውቁት ገንዘብ ለማውጣት ሲሞክሩ ብቻ ነው፣ እናም ይህ ተጨማሪ ብስጭት ይፈጥራል። እዚህ ላይ ደግሞ የነፃ ውርርድ ውሎችን ማየት ተገቢ ነው፣ ምክንያቱም ብዙ ጊዜ ዝቅተኛ ኦድስ ገደብ ወይም የማብቂያ ጊዜ ተጨምሮባቸው ስለሚቀርቡ ተጫዋቹ ሳያውቅ ብቁነቱን ያጣል።

እኔ በበኩሌ ይህን ስመለከት የምመክረው ነገር ቀላል ነው፦ ማንኛውንም ማስታወቂያ ብቻ ተመልክተህ ውሳኔ አትውሰድ። ይልቁንም ወደ ተጨባጭ የውል ገጽ ግባ፣ ቁጥሮቹን በራስህ አንብብ። ማንኛውም ተጫዋች ማንኛውንም ቦነስ ከመቀበሉ በፊት የArada Bet ቦነስ ውሎችን በጥንቃቄ በማንበብ የማሸነፊያ ገንዘቡን ማውጣት የሚቻልበትን ሁኔታ ማረጋገጥ ይኖርበታል። ይህ ልማድ በራሱ ተጫዋቾችን ከብዙ ብስጭት ሊያድናቸው ይችላል፣ ምክንያቱም ውሉ ላይ የተጻፈው ቁጥር ነው እንጂ ማስታወቂያው ላይ የተጻፈው መፈክር አይደለም።

ፍቃድ እና ተቆጣጣሪ አካል

በኢትዮጵያ ውስጥ የቤቲንግ ስራ በዘፈቀደ የሚካሄድ አይደለም። ይህንን ዘርፍ በዋናነት የሚቆጣጠረው ብሔራዊ ሎተሪ አስተዳደር (National Lottery Administration) ነው። አንድ ተጫዋች ገንዘቡን ከማስገባቱ በፊት፣ ኩባንያው የብሔራዊ ሎተሪ አስተዳደር ፍቃድ ያለው መሆኑን ማረጋገጥ ተገቢ ነው። ከዚህ ባሻገር የገቢዎች ሚኒስቴር (Ministry of Revenue) ከግብር አከፋፈል ጋር በተያያዘ የራሱ ክትትል እንዳለው ይታወቃል። ፍቃድ ያለው ኩባንያ ቢሆንም እንኳ ግን ይህ የቦነስ ውሉን ካላነበብክ ገንዘብህ በቀላሉ ይወጣል ማለት አይደለም። ፍቃድ ስለ ህጋዊነት ብቻ ነው የሚናገረው፣ ስለ ቦነስ ውሎች ግልጽነት ግን ብዙ ጊዜ ዝርዝር ጉዳይ ሆኖ ይቀራል።

የክፍያ ዘዴም ራሱ ሌላ ትኩረት የሚፈልግ ጉዳይ ነው። አብዛኞቹ የኢትዮጵያ ተጫዋቾች ገንዘብ ለማስገባት ቴሌብር ተቀማጭ ገንዘብ ወይም CBE Birr ይጠቀማሉ፣ አንዳንዴም ቀጥታ የባንክ ትራንስፈር ይመርጣሉ። እነዚህ ዘዴዎች ራሳቸው ችግር የላቸውም፣ ነገር ግን የማውጣት ጊዜ እና ኮሚሽን ከኩባንያ ወደ ኩባንያ ይለያያል፣ ስለዚህ ገንዘብ ከማስገባትህ በፊት ይህንንም ማጣራት ተገቢ ነው።

ተጫዋቾች ምን ማድረግ ይችላሉ

ከዚህ ሁሉ ስመለከት የደረስኩበት መደምደሚያ ቀላል ነው። ቦነስ ራሱ ችግር አይደለም፣ ችግሩ የሚመጣው ቦነስን ሳናጠና ስንቀበል ነው። ሮልኦቨሩ ስንት እጥፍ እንደሆነ ማወቅ፣ ጊዜ ገደብ ካለ ማወቅ፣ የማውጣት ጣሪያ ካለ ማወቅ - እነዚህ ሦስት ጥያቄዎች ብቻ ብትጠይቅ አብዛኛውን ግራ መጋባት ማስቀረት ትችላለህ። ደህንነቱ የተጠበቀ የቁማር ጨዋታ ልማድ ማለት ይህንኑ ነው፣ ውሉን አንብቦ ገደቡን አውቆ መጫወት እንጂ ስሜት ተከትሎ ገንዘብ ማፍሰስ አይደለም። ተጫዋቾች ገንዘባቸውን ከማስገባታቸው በፊት ጥቂት ደቂቃዎችን ወስደው ውሎችን ቢያነቡ፣ በኋላ የሚመጣውን ብስጭት በእጅጉ መቀነስ ይችላሉ።

ወደፊት ገበያው እየሰፋ ሲሄድ፣ ኩባንያዎች የቦነስ ውሎቻቸውን በግልጽ ቋንቋ የማቅረብ ግዴታ ይኖርባቸው ይሆን? ወይስ ተጫዋቾቹ ራሳቸው ይህን ልማድ አዳብረው ኩባንያዎቹን ወደ ግልጽነት ይገፋፉ ይሆን? መልሱ ገና እየተጻፈ ያለ ይመስለኛል።